Phân biệt -(으)려고 하다 và -기로 하다
“Tôi định làm” hay “tôi đã quyết định làm”?Kể một kế hoạch bằng tiếng Việt, ta có thể nói “tôi định đi” hoặc “tôi đã quyết định đi”. Tiếng Hàn cũng có cách làm rõ điểm khác này: -(으)려고 하다 nêu ý định, còn -기로 하다 nêu quyết định, lời hẹn hoặc điều đã thống nhất. Hai mẫu có thể nói về cùng một kế hoạch, nhưng không nhấn mạnh cùng một thông tin.
Bạn đang nói điều mình định làm, hay báo một quyết định đã đưa ra? Chọn -(으)려고 하다 và -기로 하다 theo điều muốn nhấn mạnh, không theo mức “chắc chắn sẽ làm”.
Ảnh bìa bài học
Nêu ý định khác với báo điều đã quyết định
Phạm vi bài: hai mẫu khi nói về dự định, quyết định và lời hẹn thực hiện một hành động. V là động từ. Trước hết, hãy học với những việc người nói có thể chủ động làm. Nghĩa “sắp xảy ra” của -(으)려고 하다 được tách riêng ở mục 5.
Định, dự định làm gì. Cho biết ý định của người thực hiện. Câu chưa tự cho biết đã có quyết định, lời hẹn hay thỏa thuận với ai.
Quyết định, hẹn, thống nhất sẽ làm gì. Cho biết việc được chọn làm, có thể là quyết định riêng hoặc điều đã thống nhất với người khác.
Ghép đúng thân động từ, rồi chọn điều muốn nói
-(으)려고 하다 cho biết người thực hiện có ý định làm điều gì. Dùng khi kể dự định của mình hoặc hỏi dự định của người nghe. Câu có thể nói kế hoạch gần hay xa, không chỉ việc sắp làm ngay.
Bỏ 다 để lấy thân động từ. Thân kết thúc bằng nguyên âm hoặc ㄹ: thêm -려고 하다. Thân kết thúc bằng phụ âm khác ㄹ: thường thêm -으려고 하다.
Một số động từ biến đổi thân khi thêm 으, như 듣다 → 들으려고 해요. Với 하다, dùng 하려고 해요, không viết 하으려고 해요.
Ý định không đồng nghĩa với phân vân: người nói có thể đã chuẩn bị rất kỹ, nhưng chọn mẫu này vì đang trả lời câu hỏi “bạn định làm gì?”, chứ không cần kể mình đã quyết định hoặc hẹn với ai như thế nào.
5 câu ví dụ - nói điều mình định làm-기로 하다 cho biết một việc được quyết định thực hiện. Có thể là quyết định của riêng mình, như bắt đầu một thói quen mới, hoặc điều đã hẹn, thống nhất với người khác, như gặp nhau vào một ngày cụ thể.
Bỏ 다, thêm -기로 하다 vào thân động từ. Không chia thành hai dạng theo nguyên âm hay phụ âm cuối. Với ㄹ, giữ nguyên thân từ; với 듣다, giữ 듣- trước 기.
Vì sao nói về ngày mai mà dùng 했어요? Việc quyết định hoặc hẹn đã diễn ra trước lúc nói, còn hành động được quyết định có thể ở tương lai. 내일 전화하기로 했어요 là “tôi đã quyết định/hẹn sẽ gọi điện vào ngày mai”, không phải “tôi đã gọi điện rồi”.
5 câu ví dụ - quyết định riêng và điều đã thống nhấtKhác ở thông tin được nhấn mạnh, không phải phần trăm chắc chắn
← Lướt ngang để xem
| Điểm so sánh | -(으)려고 하다 | -기로 하다 |
|---|---|---|
| Điểm nhấn | Có ý định thực hiện một hành động. | Quyết định, hẹn hoặc thống nhất thực hiện hành động. |
| Khi kể kế hoạch | Tự nhiên khi muốn nói “tôi định làm gì”. Không tự cho biết đã có thỏa thuận hay chưa. | Tự nhiên khi muốn nói “tôi đã chọn làm gì” hoặc “chúng tôi đã thống nhất gì”. |
| Có cần người khác cùng quyết định? | Không. Có thể nêu ý định của riêng mình. | Không. Có thể là quyết định riêng hoặc thỏa thuận với người khác. |
| Với 했어요 | 가려고 했어요: trước đó đã định đi; cần ngữ cảnh để biết sau đó có đi không. | 가기로 했어요: đã quyết định/hẹn sẽ đi; không tự khẳng định đã đi. |
| Quyết định không làm | V-지 않으려고 해요: định không làm V. | V-지 않기로 했어요: đã quyết định không làm V. |
| Có dùng cho cùng một kế hoạch được không? | Có. Kế hoạch đã quyết định vẫn có thể được kể bằng mẫu nêu ý định. Đổi mẫu làm đổi điều được nhấn mạnh, không nhất thiết làm câu sai. | |
Cùng một việc, khác điều muốn kể
Kỳ nghỉ hè, tôi định đi Jeju.
Người nói nêu dự định cho kỳ nghỉ. Câu chưa kể việc quyết định diễn ra thế nào; cũng không đủ để kết luận người ấy chưa đặt vé hay còn phân vân.
Tôi đã quyết định kỳ nghỉ hè sẽ đi Jeju.
Người nói cho biết đã chọn Jeju làm điểm đến, có thể sau khi tự cân nhắc hoặc bàn với gia đình. Câu nêu quyết định, không tự cho biết đã mua vé.
Tôi định luyện phát âm tiếng Hàn mỗi ngày.
Người nói kể ý định xây dựng thói quen luyện tập. Dùng -려고 해요 không có nghĩa là chỉ nói cho có hoặc không nghiêm túc.
Tôi đã quyết định luyện phát âm tiếng Hàn mỗi ngày.
Người nói nhấn rằng mình đã đưa ra quyết định luyện tập đều đặn. Không cần có người khác cùng hẹn hoặc cùng luyện mới dùng được -기로 했어요.
Ngày mai, tôi định ăn trưa cùng đồng nghiệp.
Câu nêu dự định của người nói. Có 동료와 không tự khẳng định hai người đã hẹn xong; người nói có thể đã hẹn hoặc đang định rủ.
Tôi và đồng nghiệp đã hẹn ngày mai ăn trưa cùng nhau.
Trong tình huống đã trao đổi và đồng ý với nhau, -기로 했어요 làm rõ đây là lời hẹn đã có. Bữa trưa vẫn ở ngày mai, không phải đã ăn xong.
Gặp 했어요, 해요 hoặc nghĩa “sắp” thì hiểu thế nào?
-(으)려고 했어요: đã định, lúc đó định làm
Tôi đã định đến bưu điện, nhưng bưu điện lại đóng cửa.
Phần sau cho thấy việc đi bưu điện không diễn ra như dự định. Không phải riêng -려고 했어요 đã có nghĩa “định nhưng chắc chắn không làm được”.
Nếu muốn biết sau đó người ấy có làm hay không, hãy đọc tiếp câu chuyện. Mẫu này kể ý định ở một thời điểm trước, không tự xác nhận kết quả cuối cùng.
-기로 해요: vậy mình thống nhất làm nhé
Vậy mình thống nhất bảy giờ xuất phát nhé.
Hai người đang cùng chốt giờ xuất phát. -기로 해요 có thể dùng để đề nghị thống nhất một việc, không bắt buộc mọi câu đều phải là -기로 했어요.
Khi kể lại điều đã thống nhất, có thể nói 일곱 시에 출발하기로 했어요 — chúng tôi đã thống nhất sẽ xuất phát lúc bảy giờ.
Có lúc là “sắp xảy ra”, không phải “có dự định”
Trời tối sầm, có vẻ sắp mưa.
Ở đây không có ai “định làm mưa”. -려고 하다 diễn tả một việc có dấu hiệu sắp xảy ra; không thay bằng -기로 하다 để giữ nguyên nghĩa thời tiết này.
Đây là cách dùng khác với nghĩa dự định đang so sánh trong bài. Vì vậy, cần nhìn chủ thể và cả tình huống, không dịch mọi câu có -려고 하다 thành “định”.
Những điều dễ hiểu quá mức khi đọc một kế hoạch
-기로 했어요 cho biết quyết định hoặc lời hẹn đã có. Muốn biết hành động đã hoàn tất chưa, hãy xem thời gian và phần thông tin còn lại.
Người nói vẫn có thể đổi kế hoạch hoặc gặp trở ngại sau đó. Đừng gán cho -기로 하다 nghĩa “nhất định sẽ xảy ra 100%”.
Vé đã đặt, lịch đã chuẩn bị, người nói vẫn có thể dùng -(으)려고 해요 khi chỉ muốn kể mình định làm gì. Mẫu này không tự khẳng định người ấy còn phân vân.
-기로 했어요 cũng dùng cho quyết định của riêng mình. Khi có người khác cùng thống nhất, dịch “đã hẹn”, “đã thống nhất” có thể tự nhiên hơn “đã quyết định”.
커피를 마시지 않기로 했어요.
Tôi đã quyết định không uống cà phê.
커피를 마시기로 하지 않았어요.
Tôi không quyết định uống cà phê.
Câu đầu đặt điều “không uống” vào nội dung quyết định. Câu sau phủ định việc quyết định uống; không đủ để kết luận người nói đã quyết định kiêng cà phê. Khi muốn nói rõ “quyết định không làm”, hãy dùng V-지 않기로 했어요.
Với 만들다, dùng 만들려고 해요, không phải 만들으려고 해요. Với 살다, dùng 살려고 해요, không phải 사려고 해요 nếu muốn nói “định sống”.
사려고 해요 là dạng của 사다 — định mua. Với mẫu còn lại, 살기로 했어요 là quyết định sống, 사기로 했어요 là quyết định mua.
Bạn đang nêu ý định hay kể một quyết định?
Kiểm tra nhanh 5 câu Khoảng 2 phút - mỗi câu khóa sau lựa chọn đầu tiên
Đọc điều người nói muốn nhấn mạnh, không chỉ nhìn thời gian trong câu. Có câu kiểm tra cách hiểu, có câu kiểm tra dạng ghép; hai mẫu không phải lúc nào cũng loại trừ nhau.
- V-(으)려고 하다 nêu ý định; V-기로 하다 nêu quyết định, lời hẹn hoặc điều thống nhất.
- -기로 했어요 nói quyết định/lời hẹn đã có, không tự nói hành động đã xong. -(으)려고 했어요 cũng cần ngữ cảnh để biết sau đó có thực hiện không.
- Đã quyết định vẫn có thể kể bằng mẫu nêu ý định. Không gán hai mức chắc chắn cho hai mẫu; muốn nói quyết định không làm, dùng V-지 않기로 했어요.
Nguồn tham khảo
Xem danh sách nguồn 3 liên kết
- 한국어기초사전 - -려고 하다: ý định và việc sắp xảy ra.
- 한국어기초사전 - -으려고 하다: cách ghép sau phụ âm cuối.
- 한국어기초사전 - -기로 하다: quyết định, quyết tâm và lời hẹn.
- Nghĩa, từ loại và cấu trúc cốt lõi được đối chiếu với từ điển và tư liệu của Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc; phần giải thích tiếng Việt, ví dụ đối chiếu và bài tập do Tiếng Hàn Thú Vị biên soạn và kiểm duyệt.
