Phân biệt 바꾸다 và 변하다
“Tôi thay đổi suy nghĩ” và “suy nghĩ của tôi đã thay đổi” gần nhau về ý, nhưng cách dựng câu tiếng Hàn không giống nhau. Với 바꾸다, ta kể hành động đổi một điều gì; với 변하다, ta kể điều gì đó trở nên khác trước. Muốn chọn đúng từ, hãy nhìn cả danh từ và trợ từ đi kèm.
“Đổi màu tóc” và “màu tóc thay đổi” khác nhau ở đâu? Từ những câu quen thuộc, học cách dùng 바꾸다, 변하다 và chọn đúng 을/를 hay 이/가.
Ảnh bìa bài học
Thay đổi cái gì, hay cái gì thay đổi?
Đổi, thay đổi một điều gì. Trong mẫu cơ bản, thứ được đổi đi với 을/를: đổi giờ hẹn, đổi quần áo, thay đổi cách làm.
Thay đổi, trở nên khác trước. Người hoặc sự vật thay đổi đi với 이/가: tính cách thay đổi, màu sắc biến đổi, khu phố khác xưa.
Dựng câu từ vai trò của danh từ
바꾸다 là động từ dùng khi đổi một thứ lấy thứ khác, thay thứ cũ bằng thứ mới, hoặc làm cho nội dung, trạng thái khác đi. 계획을 바꾸다 là thay đổi kế hoạch; 방법을 바꾸다 là thay đổi phương pháp.
Trong mẫu 사람이 N을/를 바꾸다, người thực hiện làm chủ ngữ, còn thứ được thay đổi làm tân ngữ và đi với 을/를. Người thực hiện có thể được lược bỏ nếu đã rõ trong cuộc trò chuyện. 바꿨어요 vì vậy có thể là “tôi đã đổi rồi”, dù không có 저는.
Muốn nói đổi sang gì, thêm (으)로: 방향을 오른쪽으로 바꾸다 — đổi hướng sang bên phải. Dạng lịch sự thường gặp là 바꿔요 / 바꿨어요; 바꿔 주세요 là lời nhờ đổi hoặc thay một thứ.
5 câu ví dụ변하다 cũng là động từ, dùng khi người, sự vật, tính chất hoặc trạng thái trở nên khác trước. 성격이 변하다 là tính cách thay đổi; 맛이 변하다 là mùi vị thay đổi.
Trong mẫu cơ bản, người hoặc sự vật thay đổi là chủ ngữ và đi với 이/가. Có thể dùng 은/는 khi nêu chủ đề: 저는 많이 변했어요 — tôi đã thay đổi nhiều. Có người xuất hiện trong câu không có nghĩa là phải dùng 바꾸다; cần xem người ấy thay đổi điều gì hay chính người ấy đã khác trước.
Muốn nói biến thành gì, thêm (으)로. Muốn nói thay đổi theo hướng nào, có thể dùng tính từ với -게, như 밝게 변하다 — trở nên tươi sáng, vui vẻ hơn, tùy đối tượng. Dạng lịch sự là 변해요 / 변했어요. Từ này không tự cho biết sự thay đổi là tốt hay xấu, nhanh hay chậm.
5 câu ví dụĐặt thứ thay đổi vào đúng vị trí trong câu
← Lướt ngang để xem
| Điểm so sánh | 바꾸다 | 변하다 |
|---|---|---|
| Câu đang kể điều gì? | Hành động đổi hoặc làm thay đổi một thứ. | Người hoặc sự vật trở nên khác trước. |
| Mẫu cơ bản | N을/를 바꾸다 | N이/가 변하다 |
| Vai trò của N | N là thứ được đổi hoặc làm cho khác đi. | N là người hoặc sự vật đã khác trước. |
| Nói đổi sang, biến thành gì | N1을/를 N2(으)로 바꾸다 | N1이/가 N2(으)로 변하다 |
| Có thể kể cùng một sự việc? | Có, nếu nghĩa phù hợp: một người thay đổi suy nghĩ và suy nghĩ của người ấy đã thay đổi. Nhưng không phải mọi câu đều đổi qua lại được chỉ bằng cách thay trợ từ. | |
| Dạng lịch sự | 바꿔요 / 바꿨어요 / 바꿔 주세요 | 변해요 / 변했어요 / 변하면 |
Đổi cách dựng câu có thể đổi cả điều muốn nói
Tôi đã đổi màu tóc sang màu nâu.
저는 nêu người thực hiện, 머리 색을 là thứ được đổi, 갈색으로 là màu mới. Câu thường dùng khi kể mình đã đổi màu tóc, chẳng hạn đi nhuộm tóc.
Màu tóc của tôi đã chuyển thành màu nâu.
머리 색이 là thứ đã thay đổi. Câu kể kết quả màu tóc khác trước, chưa nói rõ do nhuộm, do tác động khác hay tự biến đổi theo thời gian.
Nghe bạn kể chuyện xong, tôi đã đổi ý.
마음을 là điều người nói thay đổi. Câu kể hành động đổi ý sau khi nghe bạn nói; người thực hiện được hiểu là người nói nên có thể không nêu 저는.
Nghe bạn kể chuyện xong, lòng tôi đã thay đổi.
마음이 là điều đã khác trước. Trong tình huống này, câu cũng có thể nói ý định thay đổi, nhưng tập trung vào sự thay đổi trong lòng hơn là hành động đổi ý. Không mặc định 마음이 변하다 chỉ dùng trong tình yêu.
Công ty đã thay người phụ trách.
담당자를 là người được thay bằng người khác trong công việc này. Câu không nói công ty đã làm cho tính cách của người phụ trách thay đổi.
Người phụ trách đã thay đổi, không còn như trước.
담당자가 chỉ người đã trở nên khác trước, chẳng hạn về thái độ hoặc cách cư xử. Đây không phải cách thông báo vị trí phụ trách đã có người mới.
Đừng chỉ đổi động từ rồi giữ nguyên cả câu
Nói 색을 바꿨어요 — tôi đã đổi màu, hoặc 색이 변했어요 — màu đã thay đổi. Các dạng 색을 변했어요 và 색이 바꿨어요 không đúng với hai mẫu cơ bản đang học.
저는 많이 변했어요 vẫn đúng khi muốn nói chính mình đã thay đổi. Đừng chỉ thấy 저는 rồi chọn 바꾸다; với 바꾸다, cần hiểu người nói đã đổi điều gì, dù điều ấy có thể được lược bỏ.
Một người có thể thay đổi nhờ lời khuyên hoặc trải nghiệm mới. Một vật có thể đổi màu vì con người xử lý nó. Vẫn dùng 변하다 khi câu đang kể người hoặc vật ấy đã khác trước.
Điểm cần nhìn trước hết là cách kể: 바꾸다 kể hành động đổi một điều gì; 변하다 kể điều gì đó thay đổi. Nguyên nhân của sự thay đổi có thể được nói thêm hoặc không.
휴대전화를 바꾸다 thường là đổi điện thoại, chẳng hạn thay chiếc đang dùng bằng chiếc khác. 휴대전화가 변하다 lại nói chiếc điện thoại hoặc điện thoại nói chung trở nên khác trước, cần ngữ cảnh để biết thay đổi thế nào.
Nếu chỉ muốn nói giờ học đã đổi, cách thông thường là 수업 시간이 바뀌었어요. Không nên đổi mọi câu N을/를 바꾸다 thành N이/가 변하다 mà không xét nghĩa của danh từ.
바꾸다 → 바꾸어요 → 바꿔요; 바꾸었어요 → 바꿨어요. Không viết 바껴요 khi muốn dùng dạng lịch sự của 바꾸다.
변하다 → 변해요 → 변했어요. Dù cùng dịch là “đã thay đổi”, 바꿨어요 và 변했어요 vẫn cần đi với cách dựng câu phù hợp.
Bạn đã chọn đúng động từ và trợ từ chưa?
Kiểm tra nhanh 5 câu Khoảng 1 phút - mỗi câu khóa sau lựa chọn đầu tiên
Đọc ý muốn nói và xem danh từ đi với trợ từ nào. Có câu cần chọn động từ, có câu cần hiểu nghĩa hoặc chọn cả câu đúng. Sau mỗi lựa chọn, bạn sẽ thấy lý do, câu hoàn chỉnh và bản dịch.
- N을/를 바꾸다: đổi hoặc làm thay đổi N. N이/가 변하다: N trở nên khác trước.
- Thêm (으)로 để nói đổi sang hoặc biến thành gì. Nhớ 바꿔요 / 바꿨어요 và 변해요 / 변했어요.
- Không đổi máy móc từng từ: hai câu có thể khác góc kể hoặc khác nghĩa. 변하다 cũng không bắt buộc là sự thay đổi không có ai tác động.
Nguồn tham khảo
Xem danh sách nguồn 4 liên kết
- 한국어기초사전 - 바꾸다.
- 한국어기초사전 - 변하다.
- 한국어기초사전 - 바뀌다.
- 한국어기초사전 - 변화하다.
- Nghĩa, từ loại và cấu trúc cốt lõi được đối chiếu với từ điển và tư liệu của Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc; phần giải thích tiếng Việt, ví dụ đối chiếu và bài tập do Tiếng Hàn Thú Vị biên soạn và kiểm duyệt.
