Ngữ Pháp Trung Cấp: V + 이/히/리/기/우/추 (Hậu tố sai khiến)

BÀI HỌC NGỮ PHÁP TƯƠNG TÁC

V + 이/히/리/기/우/추

Trình độTrung cấp

Từ loạiĐộng từ / Tính từ

DạngHậu tố

Thời gian học40-45 phút

Bài học hệ thống hóa các hậu tố sai khiến -이/-히/-리/-기/-우/-추 để diễn tả làm/cho/khiến một người hoặc sự vật thực hiện hành động hay thay đổi trạng thái, đồng thời phân biệt với -게 하다 và hậu tố bị động.

0

Sàng lọc trước khi học

Hãy nhận ra khi một chủ thể khiến hoặc cho một đối tượng khác thực hiện hành động.

지수: 아이가 채소를 잘 안 먹네요.

민수: 네, 그래서 부모님이 아이에게 채소를 조금씩 먹여요.

먹여요 trong câu trên thể hiện quan hệ nào?

1

Ý nghĩa và cấu tạo

V + 이 → V-이-다

= làm/cho/khiến V

1Hậu tố sai khiến -이:
Một số động từ/tính từ tạo dạng sai khiến bằng -이-.
먹다 → 먹이다 (ăn → cho ăn).
죽다 → 죽이다 (chết → làm chết/giết).
녹다 → 녹이다 (tan → làm tan).
끓다 → 끓이다 (sôi → đun cho sôi).
Ví dụ câu:
엄마가 아이에게 밥을 먹였다 (Mẹ đã cho đứa trẻ ăn cơm.)

2Hậu tố sai khiến -히:
Một số động từ tạo sai khiến bằng -히-.
입다 → 입히다 (mặc → mặc cho).
앉다 → 앉히다 (ngồi → cho/bắt ngồi).
눕다 → 눕히다 (nằm → đặt/cho nằm).
읽다 → 읽히다 (đọc → cho/bắt đọc, tùy ngữ cảnh).
Ví dụ câu:
엄마가 아이에게 옷을 입혔다 (Mẹ đã mặc quần áo cho đứa trẻ.)

3Hậu tố sai khiến -리:
Một số động từ tạo sai khiến bằng -리-.
알다 → 알리다 (biết → cho biết/thông báo).
울다 → 울리다 (khóc → làm khóc; vang → làm vang, tùy nghĩa).
살다 → 살리다 (sống → cứu/làm cho sống).
돌다 → 돌리다 (quay → làm quay/chuyển hướng).
Ví dụ câu:
선생님이 학생들에게 소식을 알렸다 (Giáo viên đã cho học sinh biết tin.)

4Hậu tố sai khiến -기:
Một số động từ tạo sai khiến bằng -기-.
웃다 → 웃기다 (cười → làm cho cười).
신다 → 신기다 (mang giày → mang giày cho).
벗다 → 벗기다 (cởi → cởi cho/bắt cởi).
씻다 → 씻기다 (rửa → rửa cho).
맡다 → 맡기다 (đảm nhận/giữ → giao/nhờ trông giữ).
Ví dụ câu:
아빠가 아이를 웃겼다 (Bố đã làm đứa trẻ cười.)

5Hậu tố sai khiến -우:
Một số dạng sai khiến dùng -우- và có biến đổi thân từ.
자다 → 재우다 (ngủ → cho ngủ).
깨다 → 깨우다 (tỉnh/dậy → đánh thức).
서다 → 세우다 (đứng → dựng/cho đứng).
타다 → 태우다 (đi/lên xe → cho lên xe/chở).
Ví dụ câu:
엄마가 아기를 일찍 재웠다 (Mẹ đã cho em bé ngủ sớm.)

6Hậu tố sai khiến -추:
-추- xuất hiện trong một số dạng gây biến đổi trạng thái đã được từ vựng hóa.
늦다 → 늦추다 (muộn → làm chậm/hoãn).
낮다 → 낮추다 (thấp → hạ thấp).
맞다 → 맞추다 (khớp/đúng → làm cho khớp/điều chỉnh).
Nhóm này có thể bắt nguồn từ vị từ miêu tả chứ không chỉ động từ hành động.
Vì vậy cần học theo từ thực tế, không áp dụng máy móc công thức V + 추.

Cấu trúc câu sai khiến:
Người gây ra hành động/trạng thái là chủ thể chính.
Người/vật chịu sự sai khiến được đánh dấu tùy động từ bằng 에게/한테 hoặc 을/를.
Ví dụ 1:
아이가 밥을 먹었다 (Đứa trẻ ăn cơm.)
엄마가 아이에게 밥을 먹였다 (Mẹ cho đứa trẻ ăn cơm.)
Ví dụ 2:
아이가 앉았다 (Đứa trẻ ngồi.)
선생님이 아이를 앉혔다 (Giáo viên cho đứa trẻ ngồi.)

Không phải quy tắc chọn hậu tố tự do:
Không thể chỉ nhìn patchim để chọn 이/히/리/기/우/추.
Phải học theo từng cặp từ quen thuộc:
먹다 → 먹이다 (ăn → cho ăn).
입다 → 입히다 (mặc → mặc cho).
알다 → 알리다 (biết → cho biết).
웃다 → 웃기다 (cười → làm cười).
자다 → 재우다 (ngủ → cho ngủ).
늦다 → 늦추다 (muộn → làm chậm/hoãn).

Phân biệt với -게 하다:
V-게 하다 là cách sai khiến phân tích, có phạm vi dùng rộng và dễ tạo hơn.
Hậu tố sai khiến thường tạo thành một động từ từ vựng quen thuộc.
Một số từ còn mang nghĩa riêng rất phổ biến:
알리다 = thông báo/cho biết.
살리다 = cứu/làm cho sống.
맡기다 = giao/nhờ trông giữ.

Có thể trùng hình thức với bị động:
Các hậu tố 이/히/리/기 cũng xuất hiện trong bị động.
Vì vậy phải nhìn vai trò chủ thể và đối tượng.
Sai khiến:
엄마가 아이에게 밥을 먹였다 (Mẹ cho đứa trẻ ăn cơm.)
Bị động:
문이 닫혔다 (Cửa đã bị/được đóng.)

Phân loại:
-이/-히/-리/-기/-우/-추- được thêm vào thân từ để tạo động từ mới có nghĩa sai khiến hoặc gây biến đổi.
Vì vậy bài được xếp là Hậu tố.

← Lướt ngang để xem

Nhóm	Từ gốc	Cách kết hợp	Ghi nhớ
-이-	먹다	먹이다	cho ăn
	죽다	죽이다	làm chết/giết
	녹다	녹이다	làm tan
	끓다	끓이다	đun cho sôi
-히-	입다	입히다	mặc cho
	앉다	앉히다	cho/bắt ngồi
	눕다	눕히다	đặt/cho nằm
	읽다	읽히다	cho/bắt đọc
-리-	알다	알리다	cho biết/thông báo
	울다	울리다	làm khóc/làm vang
	살다	살리다	cứu/làm cho sống
	돌다	돌리다	làm quay/chuyển hướng
-기-	웃다	웃기다	làm cười
	신다	신기다	mang giày cho
	벗다	벗기다	cởi cho/bắt cởi
	씻다	씻기다	rửa cho
	맡다	맡기다	giao/nhờ trông giữ
-우-	자다	재우다	cho ngủ
	깨다	깨우다	đánh thức
	서다	세우다	dựng/cho đứng
	타다	태우다	cho lên xe/chở
-추-	늦다	늦추다	làm chậm/hoãn
	낮다	낮추다	hạ thấp
	맞다	맞추다	làm cho khớp/điều chỉnh

Điểm nhận diện nhanh:
• Có một chủ thể khiến/cho đối tượng khác V → nghĩ đến sai khiến.
• Học theo cặp từ, không chọn hậu tố chỉ bằng patchim.
• Nếu không có dạng hậu tố quen thuộc, -게 하다 thường là lựa chọn phân tích rộng hơn.

2

Khám phá ví dụ

Quan sát cách chủ thể gây ra hành động hoặc trạng thái mới và cách từng hậu tố tạo thành động từ sai khiến quen thuộc.

Ví dụ cơ bản

1

엄마가 아이에게 밥을 먹였어요.

Mẹ đã cho đứa trẻ ăn cơm.

Từ vựng: 밥 = cơm
Ngữ pháp: 먹다 → 먹이다. -이- tạo sai khiến.

2

엄마가 아이에게 옷을 입혔어요.

Mẹ đã mặc quần áo cho đứa trẻ.

Từ vựng: 옷 = quần áo
Ngữ pháp: 입다 → 입히다. -히- tạo sai khiến.

3

선생님이 학생들에게 소식을 알렸어요.

Giáo viên đã cho học sinh biết tin.

Từ vựng: 소식 = tin tức
Ngữ pháp: 알다 → 알리다. -리- tạo sai khiến; 알리다 thường dịch là “cho biết/thông báo”.

4

아빠가 재미있는 이야기로 아이를 웃겼어요.

Bố dùng một câu chuyện vui để làm đứa trẻ cười.

Từ vựng: 재미있는 이야기 = câu chuyện thú vị/vui
Ngữ pháp: 웃다 → 웃기다. -기- tạo sai khiến.

5

아기가 피곤해서 엄마가 일찍 재웠어요.

Vì em bé mệt nên mẹ đã cho bé ngủ sớm.

Từ vựng: 아기 = em bé · 피곤하다 = mệt
Ngữ pháp: 자다 → 재우다. -우- đi kèm biến đổi thân.

Ví dụ nâng cao

1

회의가 길어져서 다음 일정의 시작 시간을 삼십 분 늦췄습니다.

Vì cuộc họp kéo dài nên chúng tôi lùi giờ bắt đầu lịch tiếp theo 30 phút.

Từ vựng: 길어지다 = kéo dài · 시작 시간 = giờ bắt đầu
Ngữ pháp: 늦다 → 늦추다 là dạng làm thay đổi trạng thái, thường dùng với lịch/thời gian.

2

직원은 대기 중인 손님을 안쪽 의자에 앉혔습니다.

Nhân viên đã mời/cho khách đang chờ ngồi ở ghế phía trong.

Từ vựng: 대기 중 = đang chờ · 안쪽 = phía trong
Ngữ pháp: 앉다 → 앉히다; người được sai khiến có thể đi với 을/를.

3

아이가 젖은 신발을 벗자 새 양말과 운동화를 신겼어요.

Khi đứa trẻ cởi giày ướt, tôi đã mang tất và giày thể thao mới cho trẻ.

Từ vựng: 젖다 = ướt · 운동화 = giày thể thao
Ngữ pháp: 신다 → 신기다 là sai khiến/giúp người khác mang giày.

4

발표자는 복잡한 설명 대신 간단한 예를 들어 청중의 이해를 높였습니다.

Thay vì giải thích phức tạp, người thuyết trình đưa ví dụ đơn giản để nâng mức độ hiểu của người nghe.

Từ vựng: 복잡하다 = phức tạp · 청중 = người nghe
Ngữ pháp: 높다 → 높이다 là dạng gây tăng trạng thái; hậu tố sai khiến có thể tạo nghĩa từ vựng hóa.

5

담당자는 중요한 공지를 화면 맨 위에 띄워 모든 직원에게 내용을 알렸습니다.

Người phụ trách đưa thông báo quan trọng lên đầu màn hình để cho toàn bộ nhân viên biết nội dung.

Từ vựng: 공지 = thông báo · 맨 위 = trên cùng
Ngữ pháp: 알리다 là động từ sai khiến đã từ vựng hóa mạnh, thường dịch là “thông báo”.

3

Ngữ pháp tương đương và dễ nhầm

Phân biệt hậu tố sai khiến với -게 하다, câu chủ động cơ bản và hậu tố bị động.

← Lướt ngang để xem

Cấu trúc	Trọng tâm	Ví dụ & nghĩa
V + 이/히/리/기/우/추	Sai khiến bằng hậu tố; tạo động từ mới	엄마가 아이에게 밥을 먹였어요. Mẹ đã cho đứa trẻ ăn cơm.
V + 게 하다	Sai khiến phân tích; phạm vi dùng rộng	선생님이 학생들에게 다시 읽게 했어요. Giáo viên bắt/cho học sinh đọc lại.
V chủ động	Chủ thể tự thực hiện hành động	아이가 밥을 먹었어요. Đứa trẻ đã ăn cơm.
V + 이/히/리/기 (bị động)	Đối tượng chịu tác động trở thành chủ thể	문이 닫혔어요. Cửa đã bị/được đóng.
시키다	Sai khiến với một số danh từ hành động	팀장이 직원에게 일을 시켰어요. Trưởng nhóm giao/bắt nhân viên làm việc.

✗ Không coi mọi từ có 이/히/리/기 là bị động: 먹이다, 입히다, 알리다, 웃기다 trong các ví dụ trên là sai khiến.

✓ Hậu tố ↔ -게 하다: nhiều trường hợp có nghĩa gần nhau, nhưng hậu tố thường là một động từ từ vựng quen thuộc; không phải lúc nào cũng thay thế hoàn toàn tự nhiên.

Điểm nhận diện nhanh: nếu có một “người gây ra” và một “người/vật thực hiện hoặc thay đổi trạng thái”, hãy kiểm tra khả năng sai khiến.

4

Ghi nhớ nhanh

Học theo cặp từ và vai trò trong câu; không học sáu hậu tố như bảng chia cơ học.

V-이/히/리/기/우/추-다
làm/cho/khiến người khác làm

먹다 → 먹이다	=	ăn → cho ăn
입다 → 입히다	=	mặc → mặc cho
앉다 → 앉히다	=	ngồi → cho/bắt ngồi
알다 → 알리다	=	biết → cho biết/thông báo
웃다 → 웃기다	=	cười → làm cười
신다 → 신기다	=	mang giày → mang giày cho
자다 → 재우다	=	ngủ → cho ngủ
늦다 → 늦추다	=	muộn → làm chậm/hoãn

Đã làm0/16

5

Bài tập tương tác

Có chấm điểm, và lưu thành tích khi đăng nhập.

5.1. Luyện tạo động từ sai khiến

1. 부모님은 아이에게 채소를 자주 _____. (먹다)

2. 아침에 아이에게 두꺼운 외투를 _____. (입다 · quá khứ)

3. 변경된 시간을 모든 참가자에게 _____. (알다 · quá khứ)

4. 선생님의 재미있는 이야기가 학생들을 _____. (웃다 · quá khứ)

5.2. Sắp xếp câu

Hãy tạo câu: Mẹ cho đứa trẻ ngủ rồi dọn cả phòng.

5.3. Tìm và sửa lỗi

Chỉ nhập lại phần được tô đỏ, không cần viết lại toàn bộ câu.

1. 엄마가 아이에게 밥을 먹었어요.

2. 직원이 손님을 의자에 앉았어요.

3. 담당자가 변경된 일정을 참가자들에게 알았어요.

5.4. Nhiệm vụ giao tiếp

1. Câu nào nghĩa là “Mẹ cho đứa trẻ ăn thuốc”?

2. Cặp nào là cặp sai khiến đúng?

3. Phát biểu nào đúng?

5.5. Kiểm tra cuối bài

Câu 1. Sai khiến diễn tả quan hệ nào?

Câu 2. Dạng sai khiến đúng của 먹다 là gì?

Câu 3. Dạng sai khiến đúng của 자다 là gì?

Câu 4. Câu nào là sai khiến chứ không phải bị động?

Câu 5. Dịch phần còn thiếu: “Thời tiết trở lạnh nên sáng nay tôi đã mặc áo khoác dày cho đứa trẻ.”

날씨가 추워져서 오늘 아침 아이에게 두꺼운 외투를 .

Gợi ý từ vựng: 입다 · quá khứ

6

Đặc quyền Plus và Pro

Bài luyện nâng cao dành cho thành viên Plus và Pro.

✓

Kết quả bài tập tương tác

100/100

Bạn đã hoàn thành bài tập.

Thành tích sẽ được lưu vào "Bảng điểm cá nhân" khi bạn đăng nhập.

✓

Kết quả phần luyện nâng cao

100/100

Bạn đã hoàn thành phần đặc quyền.

Tiến độ phần nâng cao được lưu trên trình duyệt này; không tạo thêm bản ghi trong Bảng điểm.

✓

Bạn đã đúng

Từ nguyên mẫu