Phân biệt 사용하다 và 이용하다
Dùng điện thoại, sử dụng dịch vụ, tận dụng ánh sáng hay lợi dụng lòng tin của người khác: tiếng Hàn không chọn từ chỉ dựa vào việc đối tượng là “đồ vật” hay “dịch vụ”. 사용하다 và 이용하다 có nhiều cách dùng giao nhau, nhưng khác ở trọng tâm, cách kết hợp và đôi khi cả sắc thái.
Hướng dẫn phân biệt 사용하다 và 이용하다 chi tiết: bản chất, cách dùng, ví dụ song ngữ và mẹo tránh nhầm lẫn khi diễn đạt mang nghĩa 'lợi dụng'
Ảnh bìa bài học
Đều là “sử dụng”, vậy nên nhìn vào đâu?
Dùng một thứ cho một việc hoặc chức năng. Thường là cách nói trực tiếp khi sử dụng đồ vật, thiết bị, phần mềm, vật liệu hoặc tiền.
Sử dụng một đối tượng sao cho hữu ích với nhu cầu. Hay gặp với phương tiện, dịch vụ, cơ sở vật chất, nguồn lực; cũng có nghĩa “lợi dụng”.
Cùng dùng 을/를, nhưng cần xem đối tượng và ý định
사용하다 là động từ. Trong nghĩa chính của bài, từ diễn tả việc dùng một đối tượng cho công việc hoặc chức năng cần thiết. Khi nói dùng thiết bị, phần mềm, nguyên liệu hoặc một khoản tiền, đây thường là cách diễn đạt trực tiếp, không nhất thiết nhấn mạnh việc tận dụng lợi thế của đối tượng.
Có thể mở rộng thành N을/를 A에 사용하다 để nêu việc hoặc lĩnh vực dùng đến N, và N을/를 A(으)로 사용하다 để nêu vai trò của N. Chẳng hạn, 상자를 의자로 사용하다 là “dùng chiếc hộp làm ghế”; đối tượng không bắt buộc phải được dùng đúng công dụng ban đầu của nó.
Dạng lịch sự hiện tại là 사용해요, quá khứ là 사용했어요. Khi nói trong thông báo hoặc hướng dẫn, dạng 사용하세요 nghĩa là “hãy sử dụng”.
5 câu ví dụ이용하다 cũng là động từ. Khi nói về việc dùng một phương tiện, dịch vụ hoặc cơ sở vật chất để đáp ứng nhu cầu, từ này rất thường gặp. Ngoài ra, nó dùng được với công cụ, năng lượng, tài nguyên hoặc một điều kiện thuận lợi; không chỉ giới hạn ở những thứ do một đơn vị cung cấp.
Mẫu N을/를 A(으)로 이용하다 diễn tả dùng N làm A. Trong nghĩa trung tính, người nói có thể đang dùng hoặc tận dụng điều hữu ích sẵn có. Từ này không tự khẳng định việc sử dụng là tối ưu, tiết kiệm nhất hay có trả phí.
이용하다 còn mang nghĩa “lợi dụng” khi một người biến người khác hoặc một điều gì đó thành phương tiện phục vụ lợi ích riêng. Phải xét đối tượng, mục đích và toàn bộ ngữ cảnh để chọn bản dịch. Dạng lịch sự là 이용해요 / 이용했어요.
5 câu ví dụĐặt hai từ cạnh nhau
← Lướt ngang để xem
| Điểm so sánh | 사용하다 | 이용하다 |
|---|---|---|
| Trọng tâm thường gặp | Việc dùng một thứ cho công việc hoặc chức năng. | Dùng một đối tượng như phương tiện, nguồn lực hoặc tiện ích phục vụ nhu cầu. |
| Mẫu cơ bản | N을/를 사용하다 | N을/를 이용하다 |
| Cách kết hợp điển hình | Thiết bị, phần mềm, vật liệu, tiền, điện. | Phương tiện, dịch vụ, cơ sở vật chất, tài nguyên, điều kiện thuận lợi. |
| Phạm vi giao nhau | Có thể dùng với công cụ, không gian và nhiều tiện ích. | Cũng có thể dùng với công cụ; không phải cứ là đồ vật thì loại 이용하다. |
| Khi nói về con người | Có nghĩa riêng là dùng nhân lực để làm việc; không đồng nghĩa với “lợi dụng” trong mọi câu. | Có thể mang nghĩa “lợi dụng”, nhất là khi biến người khác thành phương tiện vì lợi ích riêng. |
| Dạng lịch sự | 사용해요 / 사용했어요 | 이용해요 / 이용했어요 |
Khi nào cả hai cùng đúng, khi nào sắc thái khác đi?
Chiều nay, chúng tôi sử dụng phòng họp.
Câu nói trực tiếp về việc dùng căn phòng để làm việc. 사용하다 không chỉ đi với đồ vật cầm nắm được.
Chiều nay, chúng tôi sử dụng phòng họp.
Câu nhìn phòng họp như một cơ sở vật chất phục vụ nhu cầu. Trong ngữ cảnh thông thường này, cả hai câu đều phù hợp; khác biệt không nhất thiết rõ đến mức phải dịch khác nhau.
Chiếc ghế này dùng để ngồi.
Câu nêu công dụng của đồ vật bằng cách nói sử dụng trực tiếp, phù hợp trong một lời giải thích hoặc hướng dẫn.
Khi không có khách, tôi dùng chiếc ghế này làm chỗ kê túi.
Câu gợi việc tận dụng chiếc ghế như một phương tiện hỗ trợ. Tuy nhiên, thay 이용해요 bằng 사용해요 ở câu này cũng được; 사용하다 không bị giới hạn ở công dụng ban đầu.
Để hoàn thành việc này, chúng tôi đã sử dụng nhân lực bên ngoài.
사용하다 ở đây thuộc nghĩa dùng nhân lực để làm việc. Câu không tự nói rằng công ty đã lừa hoặc lợi dụng những người đó.
Anh ấy đã lợi dụng nhân viên vì lợi ích của mình.
Với mục đích phục vụ lợi ích riêng được nêu rõ, 이용하다 mang sắc thái xem người khác như phương tiện. Không nên dịch máy móc thành “sử dụng nhân viên” như một câu trung tính.
Ba cách phân biệt dễ dẫn đến dùng sai
도구를 사용하다 và 도구를 이용하다 đều dùng được. Công cụ cũng có thể được nhìn như một phương tiện hữu ích để làm việc.
Ngược lại, 공간을 사용하다 là cách nói bình thường về việc sử dụng không gian. Với phương tiện, dịch vụ và cơ sở vật chất, 이용하다 là lựa chọn thường gặp, nhưng không phải vì thế mà mọi câu dùng 사용하다 đều sai.
서비스를 이용하다 thường chỉ có nghĩa “sử dụng dịch vụ”. Bản thân từ này không mặc định hàm ý xấu.
Khi ngữ cảnh nói đến việc biến người khác, lòng tin hoặc điểm yếu thành phương tiện kiếm lợi, 이용하다 có thể cần dịch là “lợi dụng”. Đối tượng đi cùng và mục đích của hành động quan trọng hơn bản dịch một từ riêng lẻ.
Mẫu N을/를 A(으)로 사용하다 cho phép nói dùng một thứ làm thứ khác, kể cả khi đó không phải mục đích thiết kế ban đầu.
Vì vậy, không nên học quy tắc “đúng công dụng thì 사용하다, khác công dụng thì 이용하다”. Hai từ có thể cùng phù hợp; hãy xét trọng tâm của câu và cách kết hợp quen dùng.
Bạn đã phân biệt được chưa?
Kiểm tra nhanh 5 câu Khoảng 1 phút - mỗi câu khóa sau lựa chọn đầu tiên
Chọn từ hoặc nhận định phù hợp với nghĩa và ngữ cảnh được nêu. Có câu kiểm tra trường hợp cả hai từ cùng dùng được, không phải câu nào cũng yêu cầu loại bỏ một trong hai từ. Sau mỗi lựa chọn, bạn sẽ thấy giải thích, ví dụ và bản dịch.
- 사용하다: dùng một thứ cho công việc hoặc chức năng; cũng có thể dùng nó trong một vai trò khác với ban đầu.
- 이용하다: sử dụng, tận dụng một đối tượng phục vụ nhu cầu; có thể mang nghĩa “lợi dụng” nếu ngữ cảnh nói đến việc kiếm lợi qua người hoặc đối tượng khác.
- Hai từ có phạm vi giao nhau. Không chia cứng thành “đồ vật/dịch vụ” và không kết luận 이용하다 luôn mang nghĩa xấu.
Nguồn tham khảo
Xem danh sách nguồn 4 liên kết
- 한국어기초사전 - 사용하다.
- 한국어기초사전 - 이용하다.
- 한국어기초사전 - 쓰다³: nghĩa “dùng”.
- 한국어기초사전 - 활용하다.
- Nghĩa, từ loại và cấu trúc cốt lõi được đối chiếu với từ điển và tư liệu của Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc; phần giải thích tiếng Việt, ví dụ đối chiếu và bài tập do Tiếng Hàn Thú Vị biên soạn và kiểm duyệt.
