Phân biệt -고 있다 và -아/어 있다
Đang làm một việc hay vẫn ở trạng thái sau việc đó?“Đang mở cửa” và “cửa đang mở” cùng có chữ “đang”, nhưng không kể cùng một điều. -고 있다 thường nói hành động đang diễn ra; -아/어 있다 thường nói trạng thái còn duy trì sau một hành động hoặc thay đổi. Tuy vậy, những câu như 옷을 입고 있어요 cũng có thể tả trạng thái. Hãy nhìn động từ và cả tình huống trước khi chọn mẫu.
Đừng thấy chữ “đang” rồi chọn ngay -고 있다. Từ mở cửa, đứng đợi đến mặc áo, học cách nhìn hành động và trạng thái để dùng hai mẫu tự nhiên hơn.
Ảnh bìa bài học
Phân biệt điều đang diễn ra với trạng thái đang còn
Phạm vi bài: hai mẫu với động từ, trước hết qua hành động đang diễn ra và trạng thái còn duy trì. V là động từ. Cách dùng -고 있다 để tả trạng thái mặc, đeo, cầm được giải thích riêng ở mục 5; không nên bỏ qua vì đây là những câu rất quen thuộc.
Thường là đang thực hiện một hành động. Chẳng hạn đang nấu ăn, gọi điện, dọn dẹp. Với một số động từ như 입다, 쓰다, 들다, mẫu còn có thể tả trạng thái sau hành động.
Đã có thay đổi và trạng thái ấy vẫn còn. Chẳng hạn đã ngồi xuống và vẫn ngồi, cửa đã mở và vẫn mở, người đã đến và vẫn ở đó. Không phải chỉ thông báo “đã làm xong”.
Ghép đúng động từ và xem cả câu đang kể điều gì
Kể một hành động đang diễn ra: người hoặc sự vật đang thực hiện việc đó ở thời điểm được nói đến. Khi trả lời “bạn đang làm gì?”, đây là mẫu rất thường gặp. Không cần phải có 지금 trong mọi câu.
Bỏ 다, thêm -고 있다. Không chia thành hai dạng theo nguyên âm hay phụ âm cuối. Giữ thân động từ trước 고, kể cả ㄹ của 만들다.
Nếu động từ đi với tân ngữ, tân ngữ vẫn giữ vai trò đó: 책을 읽고 있어요 — đang đọc sách. Không đổi sang 책이 chỉ vì có 있어요 ở cuối câu.
5 câu ví dụ - hành động đang diễn raTả trạng thái đang còn: một người đã ngồi xuống và vẫn ngồi, một vật đã được gắn vào chỗ nào đó và vẫn ở đó, một người đã đến nơi và vẫn có mặt. Câu không tập trung vào quá trình thực hiện hành động trước đó.
Bỏ 다, ghép -아/어 있다 theo dạng 아/어 của động từ. Thân có nguyên âm cuối là ㅏ, ㅗ thường dùng 아; các nguyên âm khác thường dùng 어. Với 하다, thường gặp dạng rút gọn 해 있다.
Cần học đúng dạng của từng từ: 눕다 biến đổi thành 누워. Khi tả một vật ở trạng thái đã mở, dùng 열리다 → 열려 있어요, không giữ nguyên 열다 rồi ghép thành 문을 열어 있어요.
Mẫu này không ghép tự nhiên với mọi động từ chỉ vì việc đã xong. Hãy học theo cụm như 앉아 있다, 붙어 있다, 누워 있다, 도착해 있다, 열려 있다.
5 câu ví dụ - trạng thái còn duy trìCùng có thể dịch “đang”, nhưng phải nhìn động từ
← Lướt ngang để xem
| Điểm so sánh | -고 있다 | -아/어 있다 |
|---|---|---|
| Cách dùng chính trong bài | Hành động đang diễn ra: đang chuẩn bị, gọi điện, dọn dẹp… | Trạng thái sau hành động hoặc thay đổi vẫn còn: đang ngồi, đang nằm, đã đến và vẫn ở đó… |
| Cách ghép | Thêm 고 있다 vào thân động từ, không chia theo phụ âm cuối. | Dùng dạng 아/어 phù hợp của động từ, rồi thêm 있다. |
| Khi tả trạng thái mặc, đeo, cầm | Vẫn dùng được với các từ phù hợp: 입고 있다, 쓰고 있다, 들고 있다. | Không thay máy móc mọi câu tả trạng thái thành mẫu này. |
| Khi đổi từ kể hành động sang tả kết quả | 문을 열고 있다: đang thực hiện việc mở cửa. | 문이 열려 있다: cửa ở trạng thái mở. Động từ và vai trò của danh từ đã đổi. |
| Có phải chỉ nói về hiện tại? | Không. -고 있었어요 kể việc đang diễn ra hoặc trạng thái ở thời điểm trước. | Không. -아/어 있었어요 tả trạng thái còn duy trì ở thời điểm trước. |
| Dịch sang tiếng Việt | Thường là “đang làm”; với mặc, đeo, cầm có thể là “đang ở trạng thái ấy”. | Có thể là “đang”, “vẫn”, “đã… và đang ở đó”, tùy câu. Không chỉ ghép thêm chữ “đã”. |
Đang làm một việc khác với kết quả còn ở đó
Bố đang mở cửa ra vào.
Trong tình huống đang quan sát động tác mở cửa, 아빠가 là người thực hiện và 현관문을 là vật được mở. Câu kể hành động của bố.
Cửa ra vào đang mở.
Cánh cửa đã ở trạng thái mở và trạng thái ấy vẫn còn. Dùng 열리다 → 열려 있어요, với 현관문이 làm chủ ngữ; câu chưa cho biết ai đã mở cửa.
Thầy/cô đang viết ngày tháng lên bảng.
Câu tả việc thầy/cô đang viết. 날짜를 là nội dung được viết; động tác chưa được kể như một kết quả đã có sẵn trên bảng.
Trên bảng có ghi ngày tháng.
Ngày tháng đã được viết và chữ vẫn còn trên bảng. Dùng 쓰이다 → 쓰여 있어요, không giữ 날짜를 쓰다 rồi chỉ đổi 고 thành 어.
Minsu đang đội mũ.
Trong tình huống nhận diện bạn, câu nói chiếc mũ đang ở trên đầu Minsu, không nhất thiết là cậu ấy đang đưa mũ lên đội. -고 있다 ở đây tả trạng thái sau hành động.
Minsu đang đứng ở trạm xe.
Câu tả tư thế đứng còn duy trì, dùng 서 있다. Cả hai câu đều có thể tả cùng một người ở cùng thời điểm, nhưng động từ khác nhau nên không chọn mẫu chỉ dựa vào chữ “đang”.
Những câu quen thuộc không nên hiểu theo một công thức cứng
Mặc, đeo, cầm: học theo động từ và ngữ cảnh
Sua đang mặc áo sơ mi màu xanh.
Khi miêu tả trang phục, câu cho biết Sua có chiếc áo ấy trên người. Không nhất thiết là động tác đang xỏ tay hoặc cài áo; nếu đang quan sát lúc mặc áo, câu cũng có thể được hiểu theo hành động.
Đứa trẻ đang cầm đồ chơi.
Đồ chơi đã được cầm lên và vẫn ở trong tay. Trạng thái ấy vẫn dùng 들고 있다, không chuyển sang một dạng -어 있다 chỉ vì muốn nói đồ đang ở trên tay.
Có thể nhớ cùng nhóm: 옷을 입고 있다 — đang mặc quần áo; 안경을 쓰고 있다 — đang đeo kính; 가방을 들고 있다 — đang cầm túi. Đây là cách dùng quen thuộc của -고 있다, không phải câu sai cần sửa.
Thay 있어요 bằng 있었어요 khi thời điểm được kể ở trước đó
Hôm qua, lúc bạn gọi điện, tôi đang tập thể dục.
-고 있었어요 cho biết việc tập thể dục đang diễn ra vào lúc có cuộc gọi. -고 있다 không bị giới hạn ở thời điểm hiện tại.
Lúc tôi về nhà, đèn đang sáng.
Câu kể trạng thái đèn sáng ở thời điểm người nói về nhà. Bản thân câu chưa cho biết ai đã bật đèn, cũng không xác nhận hiện giờ đèn còn sáng hay không.
Với hai mẫu, hãy phân biệt điều đang được tả với thời điểm được tả. Một trạng thái là kết quả của việc trước đó không có nghĩa câu bắt buộc phải chia quá khứ.
Bốn điều giúp bạn chọn mẫu tự nhiên hơn
“Đang ngồi”, “đang đứng”, “đang nằm” thường dùng 앉아 있다, 서 있다, 누워 있다 khi nói tư thế đang giữ nguyên, không phải động tác chuyển sang tư thế ấy.
Ngược lại, “đang mặc”, “đang đeo kính”, “đang cầm” vẫn có thể dùng -고 있다 để tả trạng thái. Bản dịch tiếng Việt một mình chưa đủ để chọn mẫu.
Đã ăn xong không có nghĩa là nói 밥을 먹어 있어요. Nếu chỉ muốn cho biết đã ăn, có thể nói 밥을 먹었어요. Nếu đang ăn, nói 밥을 먹고 있어요.
Với -아/어 있다, cần có động từ và trạng thái phù hợp, như còn ngồi, còn nằm, còn dán trên bảng hoặc đã đến và vẫn ở đó. Không chỉ thay đuôi vì sự việc trước đó đã hoàn tất.
문을 열다 kể mở một cánh cửa; 문이 열리다 nói cánh cửa mở ra. Muốn tả cửa ở trạng thái mở, dùng 문이 열려 있어요.
Tương tự, 날짜를 쓰고 있어요 kể đang viết ngày tháng; 날짜가 쓰여 있어요 tả ngày tháng đã được viết và vẫn còn. -아/어 있다 không tự biến mọi động từ phía trước thành dạng bị động.
-아/어 있어요 tả trạng thái đang còn ở hiện tại; -아/어 있었어요 tả trạng thái ở một thời điểm trong quá khứ.
Việc tạo ra trạng thái đã xảy ra trước đó, nhưng điều người nói muốn tả có thể vẫn đang ở trước mắt. Vì vậy, không tự đổi mọi câu -아/어 있어요 thành -아/어 있었어요.
Bạn đang nhìn hành động hay trạng thái?
Kiểm tra nhanh 5 câu Khoảng 2 phút - mỗi câu khóa sau lựa chọn đầu tiên
Đọc tình huống rồi chọn dạng hoặc cách hiểu phù hợp. Có câu tả hành động, có câu tả trạng thái; riêng -고 있다 không chỉ có một cách dùng.
- -고 있다 thường kể hành động đang diễn ra; với một số động từ như 입다, 쓰다, 들다 còn có thể tả trạng thái.
- -아/어 있다 thường tả trạng thái sau hành động hoặc thay đổi vẫn còn. Không dùng như một công thức chung cho mọi việc “đã làm xong”.
- Nhìn cả động từ và trợ từ: 문을 열고 있어요 khác với 문이 열려 있어요. Cả hai mẫu đều có thể dùng với 있었어요 khi kể thời điểm trong quá khứ.
Nguồn tham khảo
Xem danh sách nguồn 4 liên kết
- 한국어기초사전 - -고 있다: hành động tiếp diễn và kết quả còn duy trì.
- 한국어기초사전 - -어 있다: trạng thái tiếp tục duy trì.
- 한국어기초사전 - -아 있다: cách ghép và ví dụ chỉ trạng thái.
- Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc - 입고 있다 có thể chỉ động tác mặc hoặc trạng thái đang mặc.
- Nghĩa, từ loại và cấu trúc cốt lõi được đối chiếu với từ điển và tư liệu của Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc; phần giải thích tiếng Việt, ví dụ đối chiếu và bài tập do Tiếng Hàn Thú Vị biên soạn và kiểm duyệt.
