Phân biệt -아/어서 và -(으)니까
Nghĩa chung: Vì… nên…Cùng nêu lý do, nhưng kể vì sao một việc xảy ra có thể khác với lấy lý do đó để khuyên, rủ hoặc yêu cầu ai làm gì. Bài này so sánh V/A -아/어서 và V/A -(으)니까 trong nghĩa nguyên nhân trước. Các nghĩa “rồi…”, “bằng cách…” và “làm rồi mới thấy…” được trình bày ở mục riêng.
Vì trời lạnh nên ở nhà, hay vì trời lạnh nên hãy mặc thêm áo? Cách nói ở vế sau giúp bạn chọn -아/어서 hoặc -(으)니까 và tránh dịch mọi trường hợp thành “vì… nên…”.
Ảnh bìa bài học
Cùng là lý do, chú ý điều người nói muốn làm ở vế sau
Phạm vi so sánh trước tiên: nối một nguyên nhân, lý do với kết quả hoặc lời nói theo sau. V là động từ, A là tính từ; bỏ 다 để lấy thân từ. Các dạng với danh từ như N(이)어서 / N(이)니까 không phải trọng tâm của bài.
Vì A nên B. Thường dùng để kể nguyên nhân gắn với một kết quả. Cũng quen thuộc trong lời cảm ơn, xin lỗi.
Vì A nên B; vì A nên hãy/cùng… Dùng khi lấy một điều làm lý do, căn cứ cho hành động, nhận định, lời khuyên hoặc đề nghị.
Nối nguyên nhân với kết quả, quyết định hoặc lời đề nghị
Trong nghĩa đang so sánh, -아/어서 giúp giải thích vì sao một việc xảy ra hoặc vì sao người nói có cảm xúc nào đó. Vế sau thường là câu kể. Với lời cảm ơn, xin lỗi thông thường, các cụm như 도와줘서 고마워요, 늦어서 미안해요 rất quen thuộc.
Nhìn nguyên âm cuối của thân từ: có ㅏ, ㅗ thường dùng -아서; các nguyên âm khác thường dùng -어서. 하다 → 해서. Có dạng rút gọn và biến đổi thân từ cần học theo từ cụ thể.
Trong mẫu nguyên nhân cơ bản, không dùng vế sau làm lời ra lệnh hay rủ rê. Để nói “vì… nên hãy/cùng…”, dùng -(으)니까. Quy tắc này không áp dụng nguyên xi cho nghĩa trình tự của -아/어서 ở mục 05.
5 câu ví dụ - nghĩa “vì… nên…”-(으)니까 có thể đưa ra lý do cho một câu kể thông thường, đồng thời rất hữu ích khi khuyên, nhờ hoặc rủ ai làm gì. Vì vậy, thấy -(으)니까 không có nghĩa vế sau bắt buộc là mệnh lệnh.
Thân từ không có phụ âm cuối dùng -니까; có phụ âm cuối khác ㄹ thường dùng -으니까. Với ㄹ, bỏ ㄹ rồi thêm -니까. Các từ có biến đổi thân như 춥다 cũng cần chú ý.
Có thể nêu rõ sự việc quá khứ bằng -았/었으니까, như 샀으니까 — vì đã mua. Lời nói có thể nghe như nhắc lại một căn cứ đã rõ trong cuộc trò chuyện; mức độ nhấn mạnh còn phụ thuộc ngữ cảnh và giọng nói.
5 câu ví dụ - nghĩa “vì… nên…”Đối chiếu khi cả hai cùng có nghĩa “vì… nên…”
← Lướt ngang để xem
| Điểm so sánh | -아/어서 | -(으)니까 |
|---|---|---|
| Điểm chung | Nêu nguyên nhân hoặc lý do của nội dung phía sau. | Cũng nêu nguyên nhân, lý do hoặc căn cứ của nội dung phía sau. |
| Cách dùng thường gặp | Kể kết quả xảy ra vì một nguyên nhân; giải thích một cảm xúc. | Lấy một điều làm căn cứ cho hành động, nhận định, lời khuyên hoặc đề nghị. |
| Câu kể thông thường | Dùng được. | Cũng dùng được; không chỉ dùng với yêu cầu hoặc rủ rê. |
| Yêu cầu, rủ rê ở vế sau | Không dùng theo mẫu nguyên nhân cơ bản. Nghĩa trình tự ở mục 05 là trường hợp khác. | Dùng được với -(으)세요, -(으)ㅂ시다 và những cách đề nghị phù hợp. |
| Nguyên nhân trong quá khứ | Trong mẫu cơ bản, gắn vào thân từ; quá khứ thể hiện qua vế sau hoặc ngữ cảnh. | Có thể dùng -았/었으니까 để nêu rõ sự việc quá khứ. |
| Cảm ơn, xin lỗi thông thường | Rất quen thuộc trong 도와줘서 고마워요, 늦어서 미안해요. | Không thay trực tiếp một cách máy móc vào những lời nói quen thuộc đó. |
Nhìn vế sau để hiểu lựa chọn của người nói
Vì đông người nên tôi đã đợi ở bên ngoài.
-아서 nối tình trạng đông người với việc chờ bên ngoài. Đây là cách kể nguyên nhân và điều người nói đã làm.
Vì đông người nên tôi đã đợi ở bên ngoài.
-으니까 cũng phù hợp: người nói lấy tình trạng đông người làm lý do cho việc chờ. Không cần suy ra đây là một sự việc khác hoặc chỉ là phỏng đoán.
Vì đường trơn nên tôi đã đi chậm.
Vế sau kể một hành động đã xảy ra. -어서 trong nghĩa nguyên nhân kết hợp tự nhiên với cách kể này.
Vì đường trơn nên hãy đi chậm.
Vế sau là lời khuyên, yêu cầu dành cho người nghe. Trong nghĩa nguyên nhân đang học, chọn -(으)니까; chú ý 미끄럽다 biến đổi thành 미끄러우니까.
Vì hôm qua ngủ muộn nên hôm nay tôi thấy mệt.
자서 không có -았/었- ở vế trước, nhưng 어제 đã cho biết việc ngủ muộn xảy ra trong quá khứ. Không thể hiểu mẫu này chỉ dùng với nguyên nhân ở hiện tại.
Vì hôm qua đã ngủ muộn nên hôm nay tôi sẽ ngủ sớm.
잤으니까 nêu rõ việc quá khứ làm căn cứ cho dự định của người nói. Mẫu này cho phép kết hợp -았/었-; không bắt buộc mọi câu có -(으)니까 đều phải dùng quá khứ.
Khi không nên dịch đơn giản là “vì… nên…”
Phần trên đã đối chiếu nghĩa nguyên nhân của cả hai mẫu. Từ đây, xét riêng các cách dùng khác. Chữ V trong các mẫu dưới đây chỉ động từ; không mang nguyên mọi cách dùng với tính từ ở phần nguyên nhân sang phần này.
V -아/어서: rồi…; bằng cách…
Trình tự có liên hệ: làm việc trước rồi làm việc sau trong tình huống gắn với nhau. Vế đầu có thể tạo địa điểm hoặc điều kiện để làm việc tiếp theo; người thực hiện thường là cùng một người. Không phải cứ có hai việc xảy ra trước sau bất kỳ thì đều đổi -고 thành -아/어서.
Tôi đến thư viện rồi mượn sách.
가서 nối việc đến thư viện với việc mượn sách ở đó. Câu chủ yếu kể hai hành động liên hệ theo trình tự, không cần ép dịch thành “vì đến thư viện nên…”.
Cách thức, phương tiện: vế trước cho biết thực hiện việc sau bằng cách nào.
Tôi đi bộ đến trường.
걸어서 nói cách di chuyển là đi bộ. Câu không mang nghĩa “vì đi bộ nên đến trường”.
Với lời yêu cầu trong nghĩa trình tự: vẫn có thể dùng một câu yêu cầu ở phía sau.
Hãy vào trong rồi ngồi xuống.
들어가서 nối hai việc được yêu cầu làm theo trình tự. Câu đúng vì đây không phải mẫu “vì… nên hãy…” đang được giới hạn ở phần nguyên nhân.
V -(으)니까: làm rồi mới thấy…
Khi kể một trải nghiệm hoặc điều mới nhận ra, -(으)니까 có thể nối hành động với tình huống được phát hiện sau khi làm. Thường dịch tự nhiên là “khi… thì thấy…”, “làm… rồi mới biết…”. 가 보니까, 먹어 보니까 là những cách kết hợp dễ gặp.
Đến cửa hàng thì tôi thấy cửa đã đóng.
Người nói đến nơi rồi mới biết cửa hàng đóng cửa. Việc đi đến cửa hàng không phải nguyên nhân làm cửa đóng.
Nếm thử canh thì tôi thấy hơi mặn.
먹어 보니까 dẫn vào điều nhận ra sau khi nếm. Đây là cách kể phát hiện qua trải nghiệm; hành động nếm không làm món canh trở nên mặn.
Ba điều cần nhớ khi tự đặt câu
길이 미끄러우니까 천천히 걸으세요.
Vì đường trơn nên hãy đi chậm.
Người nói nêu lý do “đường trơn”, rồi nhắc người nghe “hãy đi chậm”. Với cách nói “vì… nên hãy…” hoặc “vì… nên chúng mình cùng…”, chọn -(으)니까.
Còn 우체국에 가서 소포를 보내세요 nghĩa là “Hãy đến bưu điện rồi gửi bưu kiện”. Ở đây, -아서/어서 mang nghĩa “rồi”, không phải “vì”, nên vẫn dùng được trong lời yêu cầu.
집이 가까워서 걸어왔어요.
집이 가까우니까 걸어왔어요.
Cả hai đều có thể hiểu là: “Vì nhà gần nên tôi đã đi bộ đến đây”.
Câu đầu kể lý do đi bộ đến đây một cách tự nhiên. Câu sau nhấn vào lý do “nhà gần” để giải thích lựa chọn đi bộ. Nhà gần vẫn là một việc có thật trong cả hai câu; dùng -(으)니까 không có nghĩa là người nói chỉ đang đoán.
피곤해서 일찍 잤어요.
Vì mệt nên tôi đã ngủ sớm.
Trong câu này, 잤어요 cho biết việc ngủ đã xảy ra. Phần “vì mệt” chỉ cần dùng 피곤해서. Vì vậy, đừng hiểu rằng -아/어서 chỉ dùng để nói chuyện ở hiện tại.
Với -(으)니까, bạn có thể chia quá khứ ngay trước mẫu này: 많이 걸었으니까 잠깐 쉬어요 — “Vì đã đi bộ nhiều nên mình nghỉ một lát nhé”. 걸었으니까 nhắc đến quãng đường đã đi trước lúc nói.
Chọn theo nghĩa và tình huống, không chỉ theo bản dịch
Kiểm tra nhanh 5 câu Khoảng 2 phút - mỗi câu khóa sau lựa chọn đầu tiên
Ba câu đầu kiểm tra nghĩa nguyên nhân và lời nói đi kèm. Hai câu cuối kiểm tra nghĩa trình tự và phát hiện ở mục 05. Mỗi lựa chọn đều có giải thích và bản dịch.
- Cả -아/어서 và -(으)니까 đều có thể nêu nguyên nhân. Với lời yêu cầu, rủ rê dựa trên lý do, dùng -(으)니까 theo mẫu cơ bản.
- -아/어서 còn nói trình tự và cách thức. 들어가서 앉으세요 là “vào rồi ngồi”, nên vẫn dùng được với lời yêu cầu.
- -(으)니까 còn có cách dùng kể điều phát hiện sau một hành động. Luôn xác định nghĩa đang dùng trước khi dịch hoặc thay mẫu.
Nguồn tham khảo
Xem danh sách nguồn 6 liên kết
- 한국어기초사전 - -아서: trình tự, nguyên nhân, cách thức.
- 한국어기초사전 - -어서.
- 한국어기초사전 - -으니까.
- 한국어기초사전 - -니까.
- 국립국어원 - Đối chiếu -아/어서 và -(으)니까 trong nghĩa nguyên nhân.
- 국립국어원 - Trao đổi về giới hạn thời của -아/어서 và cách dùng -았/었어서.
- Nghĩa, từ loại và cấu trúc cốt lõi được đối chiếu với từ điển và tư liệu của Viện Quốc ngữ Quốc gia Hàn Quốc; phần giải thích tiếng Việt, ví dụ đối chiếu và bài tập do Tiếng Hàn Thú Vị biên soạn và kiểm duyệt.
